Aan mij wordt wel eens gevraagd, wanneer het gesprek erop komt dat ik al 49 jaar geen vlees tot me neem, wat ik dan als vleesvervanger eet. Ik weet nooit zo goed hoe ik daarop moet antwoorden.   
Ten eerste impliceert het begrip 'vleesvervanger' dat een maaltijd normaal gesproken vlees bevat en dat er dus iets ontbreekt wanneer je dat weglaat. De vraag is vervolgens waarmee je dat 'gat' opvult. Dat gaat uit van de gedachte dat een traditionele Hollandse maaltijd bestaat uit aardappelen, groente en een stuk vlees, waarbij dat laatste de bepalende hoofdmoot vormt. Voor mensen die gewend zijn dagelijks vlees te eten, klopt dat gevoel vaak ook. Wanneer je spijsvertering erop ingesteld is elke dag vlees te eten, voelt het al gauw als een leegte als dat een keer niet gebeurt. Je voelt je onvoldaan, alsof je iets tekort bent gekomen. Je mist het ‘verzadigde gevoel’ dat vlees aan je lichaam geeft.
Ten tweede, wat in de supermarkten als vleesvervanger geldt (al die soorten burgers) is vaak bewerkt, heeft een ‘vreemde’ smaak, is relatief duur en helemaal niet zo gezond. Logisch ook dat wanneer je een echte vleeseter zo’n vleesvervanger voor zijn neus zet, dat je dan weerstand ontmoet. Het vult minder, is kunstmatig, en smaakt vooral niet als vlees.

Mijn eigen maaltijden bestaan niet uit aardappelen, groente en iets ernaast. Normaliter eet ik graan (rijst, gierst, bulgur, couscous, gerst, pasta’s als macaroni en spaghetti), gekookte (biologische) groente, peulvruchten (linzen, kapucijners, kidneybonen, kikkererwten, adukibonen) of tofu en tempeh. Vrijwel altijd gebakken met ui en soms wat knoflook. En elke dag rauwkost (sla, andijvie, paksoi, paprika of een andere seizoensgroente), ook hier met snippers rauwe ui, bieslook of peterselie vermengd.
Melk drink ik niet. Wel nuttig ik af en toe een ei en soms een beetje yoghurt. Ik ben geen veganist. In de ochtend en middag eet ik brood, meestal belegd met kaas. Alles biologisch.

Ik voel me uitstekend: fit en energiek, en ik heb niet het gevoel dat ik iets tekortkom. Slik om die reden ook geen supplementen en gebruik sowieso nooit medicijnen.
Met andere woorden, vleesvervangers zijn niet aan mij besteed. Ondanks dat ik geen vlees eet. Al bijna een halve eeuw niet. Ze passen niet in mijn patroon van eten, en ik vind ze ook niet lekker. Ik vervang niets, omdat er niets vervangen hoeft te worden. Mijn maaltijden zijn 'volledig'. Maar hoe leg ik dat in weinig woorden uit aan iemand voor wie vlees de basis van zijn maaltijd is?