Wij mensen raken steeds verder verwijderd van wat je onze oorspronkelijke natuur zou kunnen noemen. De industrialisering en verstedelijking, het gebruik van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen, de bio-industrie, het gemotoriseerde verkeer, kunstlicht, sterk bewerkt voedsel, PFAS, de vlucht in alcohol en drugs, het consumentisme en de verspilling van grondstoffen: het lijkt allemaal niet meer te overzien. En dan heb ik het nog niet eens over de problemen rond stikstof en klimaat.

Je kunt er niet omheen, denk je dan. Dit gebeurt in een wereld waar wij met z’n allen deel van uitmaken. Dat klopt, slechts op kleine schaal kun je hierin je eigen gang gaan. Maar belangrijker is de bewustwording die dit op kan leveren. Juist door te zien waar het allemaal misgaat, ontdek je wellicht waarden die jou nieuwe idealen aanreiken.
Ik vergelijk dit wel eens met hoe ik mijn jeugd temidden van ringvaarten, slingerweggetjes en braak liggende bermen doorbracht. Nauwelijks verkeer, volop kikkers in de sloten, een grote hoeveelheid aan bloemen langs de kant, boterbloemen, paardenbloemen, distels, noem maar op, leeuweriken hoog in de lucht, grutto’s boven de weilanden, kieviten en scholeksters boven ons eigen akkerland. Voor mij was dit zo vanzelfsprekend dat het mij verder niet opviel. Pas toen ik in Amsterdam woonde en studeerde, leerde ik dit landschap van mijn jeugd te waarderen.
Zo is het ook met de tegenwoordige verstedelijking. Juist nu kunnen we ervaren wat we missen en de oorspronkelijke natuur opnieuw ontdekken. De stilte in de bossen, de voelbare vitaliteit van bomen, de vogels, de hei, de contemplatie die we daar kunnen ervaren.

Die vervreemding van de natuur uit zich niet alleen in ons landschap, maar ook in ons eigen lichaam en onze dagelijkse gewoonten. De manier waarop wij zitten en bewegen bijvoorbeeld. Het dragen van schoenen is nader bezien tamelijk onnatuurlijk. Onze voeten worden opeen gedrukt, als in een soort van gevangenschap, waardoor wij minder makkelijk contact met onze ondergrond maken. Op blote voeten lopen maakt ons vrij! Toch doet bijna niemand dat, gewend als we zijn aan onze afstand tot de aarde. In veel Aziatische culturen, en bij ons bij de zigeuners en in woonwagenkampen, voelt men dat nog aan. Daar mogen binnenshuis geen schoenen gedragen worden. Officieel vanwege de hygiëne, maar waarschijnlijk speelt een dieper, vaak onbewust gevoel van verbondenheid met de aarde een rol.

Sterker nog is dat de manier waarop wij zitten. Op een stoel! Of bank, dat is om het even. Met ons stuitje een flink eind boven het oppervlak van de aarde. Natuurvolkeren als de indianen zitten/zaten op de grond, de benen voor zich gevouwen. Wie vanuit de yogatraditie naar het lichaam kijkt, zou kunnen zeggen dat het eerste chakra (ons stuitje) zich dan letterlijk dichter bij de aarde bevindt. Veel inheemse volkeren leefden vanuit een diep besef van verbondenheid met de natuur. Wat zijn wij daar dan ver van verwijderd!

Maar nogmaals, bewustwording kan ons weer vooruit helpen. Door te mediteren en je aandacht te richten op je onderste chakra’s bijvoorbeeld, door zodoende weer verbondenheid met de aarde en zijn natuur te ervaren. Dat is in onze tijd meer dan ooit nodig, is mijn overtuiging. Het brengt innerlijke rust en stilte, en een dieper ervaren eenheid van mens en natuur. Van daaruit gaan we vanzelf op een meer natuurlijke manier leven. En zullen we meer oog hebben voor verspilling, voor het uitbuiten van diezelfde natuur.
Eerbied: dat levert het ons op. Eerbied voor het leven, voor de natuur, voor onszelf en voor alle mensen om ons heen.