Els van Steijn is vooral bekend van haar familieopstellingen waarmee zij heel praktisch, met haar team van De fontein, volgende generaties systemisch schoner en minder belast wil laten zijn. Haar bijdrage aan een nog mooiere wereld, zoals de achterflap van bovenstaand boek vermeldt.
Eerder schreef ze ‘De fontein, vind je plek’ en ‘De fontein, maak wijze keuzes’. Haar drie boeken zijn inmiddels bestsellers. Terecht, want ze heeft een belangrijke boodschap te vertellen. Direct te herkennen voor iedereen die probeert eerlijk naar zichzelf te kijken. Nooit zweverig is ze, niet oordelend of veroordelend en tegelijk scherp en helder. Verteld in gewone mensentaal, niet technisch of academisch. Voor een groot en breed publiek bestemd dus.

Ja, een rijk boek. Natuurlijk, het meeste is bekend uit de psychologie of andere zelfhulpboeken. Af en toe lijken het open deuren die Els van Steijn betreedt. Maar bij elkaar ondersteunt ze dit met zoveel eerlijkheid, ook naar haar eigen persoon toe, met zoveel integriteit dat je vanzelf meegaat in de psychologische diepte die ze aanreikt. Hoe jij onderdeel bent van een familie, met vlak boven je (in de fontein, zoals ze dat noemt) je beide ouders, daar weer boven hun ouders (jouw opa en oma dus) etc. Hoe belangrijk het is te beseffen dat jij in de fontein onder je ouders staat, een voortzetting van hen bent en om die reden dankbaar mag zijn. Door hen besta jij! Dat wil niet zeggen dat je hun gebreken niet ziet, nee. Maar ga er wel van uit dat ze optimaal hun best hebben gedaan voor jou te zorgen en op te voeden. Alles binnen hun mogelijkheden, al lijken die soms nog zo beperkt en ontoereikend geweest. Els van Steijn gaat ervan uit dat iedereen, echt iedereen zijn best doet in het leven. Slechte mensen bestaan niet, zegt ze. Wel beschadigde mensen.

Ze onderscheidt primaire en secondaire emoties. Een primaire emotie maakt je schoon vanbinnen en heelt je. Deze emotie kenmerkt zich doordat ze maar kort duurt, hooguit twee minuten. Je doorleeft de emotie intens (bijvoorbeeld pijn of verdriet) en voelt het daarna wegebben. Wanneer dit niet gebeurt heb je waarschijnlijk te maken met een secundaire emotie. Deze zorgt niet voor verwerking, maar juist voor stapeling. Dit soort emoties kunnen dagen, weken, soms maanden of jaren aanhouden. Daar heb je echt last van.
Als kind bouw je de nodige secundaire emoties op, omdat je nog niet op kunt tegen de autoriteit van je ouders. Je bent van ze afhankelijk en probeert ten alle tijde loyaal naar hen te zijn. Els van Steijn noemt dat het bewust worden van het afgesplitste kindsdeel in jezelf, de beschermingslagen die tussen jou en jouw leven zijn ontstaan. Denk daarbij aan diverse angsten, neigingen om te vluchten in afleidingen en verslavingen etc.

Word je bewust van de drie soorten gewetens die hierbij meespelen. Jouw persoonlijke geweten (het besef van goed en kwaad), die je gedurende de loop van je leven steeds meer zult ontdekken. Je familiegeweten die je in je jeugd en ook daarna van je ouders en familie hebt meegekregen (en die soms ook in organisaties een rol speelt). En een universeel geweten, dat boven je staat en niet of nauwelijks te vatten is.
Verder, word je bewust van het verschil tussen ego, de waarnemer in jezelf en het waargenomene, datgene dat buiten je ligt. Ieder mens heeft een ego, heeft dat ook nodig om in het maatschappelijk verkeer overeind te blijven. Maar je bent je ego niet. Het is een aangenomen identiteit, een zelfbeeld dat je naar buiten toe in stand houdt. Onder deze identiteit van je ego zit wie of wat je in essentie bent.
Els van Steijn heeft het over een gezond en een ongezond ego. Deze laatste presenteert zich als te klein of te groot. Als een jas die niet past. Je gaat er dan van uit dat jouw emoties en gedachten ook daadwerkelijk jou zijn. Zo’n ego is onverzadigbaar. Die gaat zijn plek bevechten. Met alle strijd met je omgeving en met jezelf van dien. Het ego wil zichzelf veiligstellen. Maar doet dit vanuit een gevoel van dualiteit. Het is ik en de ander.
Maar je ziel gaat uit van eenheid. Daar gaat het botsen. Je ervaart dan geen innerlijke rust en stilte. Continu denk je te moeten strijden. De kunst is dat je bewustzijn zich niet meer identificeert met je ego. Je ervaart dan jezelf.

De waarnemer in jezelf is je bewustzijn, in sommige kringen je ziel of hogere ik genoemd. Dit is wie je in essentie bent. Dit is de richting waarnaar je zou moeten leven. Leef je leven, wees beschikbaar, ontvang het, vier het! Leef in het nu. Aanvaard dit nu alsof het jouw keuze is. Werk mee, niet tegen. Maak van het nu je vriend, je bondgenoot. En niet je vijand. Je leven verandert er wonderbaarlijk door, citeert ze Eckhart Tolle.

Zoals gezegd, wat een rijk en vooral praktisch boek is dit. Echt een product van deze tijd. Open, licht, warm, empathisch, betrokken, eerlijk, ruimte gevend, vol psychologische diepte. Precies wat we in onze rumoerige en uiterst ingewikkelde wereld nodig hebben.
Els van Steijn is een held!


Els van Steijn – De fontein, vier je leven: versta de kunst om jouw leven volledig te omarmen, uitgeverij Het Noorderlicht, 2023